ΛΙΠΟΧΡΩΜΙΚΑ .

KHPOSEισαγωγή: Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και …προκλητικές πτυχές της αναπαραγωγής καναρινιών, είναι η διατήρηση και η βελτίωση της χρωματικής τους παρουσίας, ανάλογα πάντα με τις ανάγκες των καθορισμένων προτύπων κάθε ποικιλίας.Η ενασχόληση μ’ αυτή την εκτροφική προσπάθεια κατά πρώτον απαιτεί, μια γενική γνώση της διατροφής, αναπαραγωγής και συντήρησης τους και κατα δεύτερον, την κατανόηση και προσπάθεια εφαρμογής ορισμένων απλών κανόνων γενετικής κληρονομιάς.

-Εδώ θα προσπαθήσω να δώσω, κάποιες απαντήσεις στα ερωτηματικά  που γενιούνται γύρω απο την ύπαρξη των λιποχρωμικών, αλλά και γύρω απο τις παλαιότερες καθώς και νέες γνώσεις για την γενετική συμπεριφορά των Λιποχρωμικών μεταλλάξεων .

Λιποχρωμικά :

Oνομάζουμε τα καναρίνια που είναι φαινοτυπικά, εντελώς κενά  μελανινικών χρωστικών ουσιών. Εμφανίζουν μόνο κάποιο απο τα τρία βασικά χρώματα φόντου.  Κίτρινο , Λευκό , Κόκκινο. Για την ύπαρξή τους ευθύνεται μια μετάλλαξη που έχει επισυμβεί στον αρχέγονο τύπο και εχει χαρακτήρα ανεξάρτητο του φύλου (αυτοσωματική) . Κατά τη μετάλλαξη αυτή, σημειώνεται  αναστολή της λειτουργίας ορισμένων ενζύμων, με αποτέλεσμα, να μπλοκάρεται η εναπόθεση μελανίνης, κι’ ετσι αυτή, να μην εμφανίζεται καθόλου στο πτέρωμα

Χρώματα:

Τρία μόνον χρώματα βάσης , αλλά και τρείς διαφορετικές οι αφετηρίες  της παρουσίας τους.

  1. Κίτρινο, είναι το πρώτο χρώμα βάσης, προερχόμενο απο τον άγριο πρόγονο του καναρινιού (Serinus canaria).
  2. Λευκό, είναι το αποτέλεσμα δύο αυτοσωματικών μεταλλάξεων διαφορετικών μεταξύ τους. Βρίσκονται δηλαδή σε διαφορετικό γενετικό τόπο και έχοντας διαφορετική δράση, δίνουν δυο διαφορετικές ποικιλίες λευκών (διαφορετικός φαινότυπος). ΚΥΡΙΑΡΧΑ-ΥΠΟΛΟΙΠΟΜΕΝΑ
  1. Κόκκινο, είναι αποτέλεσμα υβριδισμού. Ανθρώπινης παρέμβασης.

Κάθε ένα απο αυτά χρειάζεται ιδιαίτερη διατροφική αντιμετώπιση αλλά και κατανόηση της γενετικής συμπεριφοράς του.

Λιποχρώματα   Πρόκειται για χρωστικές ουσίες που διαλύονται στο λίπος των πουλιών και μεταφέρονται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Λαμβάνονται μέσω της διατροφής,  μεταβολίζονται ,και εν τέλει σταθεροποιούνται στο δέρμα. Τα φτερά είναι προϊόντα επιδερμικά. Κάθε καναρίνι, ανάλογα  με τη  γενετική πληροφορία που φέρει, μεταφέρει και διανέμει τα λιποχρώματα στα φτερά του.

Tα βήματα που περιγράφουν την όλη διαδικασία είναι:

 Α) Οι λιποδιαλυτές φυτικές ουσίες (καροτενοειδή),    ξανθοφύλλες και καροτένια , πρέπει να αφομοιωθούν απο το πουλί.

 

Γονίδια αφομοίωσης καροτενοειδών – LOCUS K.

Κ(κεφαλαίο)=Αρχέγονο κυρίαρχο αλληλόμορφο

k(μικρό) = Μεταλλαγμένο υποχωρητικό αλληλόμορφο

ΚΚ = Πλήρης αφομοίωση (Κίτρινο).

Κk = Ελλειπής αφομοίωση (Λιπόχρωμα ,απο μέτριο έως φτωχό).

kk=Αναστολή αφομοίωσης καροτενοειδών ( Λευκό Υπολειπόμενο )

Β) Οι ουσίες αυτές πρέπει να μετατραπούν σε πραγματικές  χρωστικές, μέσω της μεταβολικής διαδικασίας και δράσης του ίδιου του οργανισμού.

Γονίδια μετατροπής ξανθοφύλλης σε κίτρινο χρώμα – LOCUS G

G = Κυρίαρχο αλληλόμορφο,  g = Υποχωρητικό αλληλόμορφο

GG = Απόλυτη μετατροπή

Gg = Μερική μετατροπή. Δεν έχει παρατηρηθεί

gg = Aδυναμία μετατροπής.Δεν έχει παρατηρηθεί.

Γ) Οι ήδη επεξεργασμένες χρωστικές πρέπει να διανεμηθούν στα φτερά. Αρχικά, συγκεντρώνονται στο δέρμα του πουλιού. Στην συνέχεια επικάθονται στις αρχικές δομές των φτερών που βρίσκονται στο δέρμα και τέλος, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, διανέμονται σ’ αυτά.Το τελευταίο βήμα αφορά στον καθορισμό του τρόπου, δηλαδή την ποσότητα και την πυκνότητα με την οποία θα συσσωρευτούν  οι χρωστικές αυτές στις δομές των φτερών.

Γονίδια μεταφοράς λιποχρώματος – LOCUS F.

F = Κυρίαρχο αλληλόμορφο (μεταλλαγμένο),

f = Υποχωρητικό αλληλόμορφο (αρχέγονο).

ff = Κανονική μεταφορά λιποχρώματος στο πτέρωμα.

Ff = Μερική μεταφορά (Λευκό Κυρίαρχο).

FFAναστολή μεταφοράς λιποχρώματος (Lethal factor).

 

ΚΙΤΡΙΝΑ  ΛΙΠΟΧΡΩΜΙΚΑ.

Για τους επίδοξους εκτροφείς της ποικιλίας έντονο-χιονέ, εκτροφική επιδίωξη πρέπει να είναι, ένα καναρίνι με πλούσιο, απόλυτα ομοιόμορφα κατανεμημένο λιπόχρωμα, σε μια όσο το δυνατόν  πιο λεμονί απόχρωση.

-Εργαλεία …

*Καθαρά πουλιά , με πλήρη αφομοίωση και διανομή των καροτενοειδών.

*Σωστή επιλογή ζευγαριών συνδιασμένη με τον τελικό στόχο(πτερώματα).

*Συμμετοχή  του οπτικού μπλέ παράγοντα   που σημαίνει

ΚΙΤΡΙΝΟ-ΛΕΜΟΝΙ.

Ο «οπτικός μπλέ παράγοντας» μεταβάλλει την δομή του φτερού. Αποτέλεσμα αυτού  είναι  η διαφοροποίηση στην ανάκλαση του φωτός που δημιουργεί μια απόκληση στο οπτικό αποτέλεσμα προς το μπλέ . (μπλέ +κίτρινο = πράσινο).

*Για τους εκτροφείς των μωσαϊκού πτερώματος,  ένα σωστά κατανεμημένο λιπόχρωμα σε όσο το δυνατόν πιο λευκό φόντο.

ΛΕΥΚΑ  ΚΑΝΑΡΙΝΙΑ

-Πρόκειται  για πουλιά που πέραν απο την απουσία μελανινών παρουσιάζουν και απουσία λιποχρωμάτων . Είναι δυό κατηγοριών , προϊόν δυο ξεχωριστών μεταλλάξεων . Με γνώμονα αυτή την διαφορετική γενετική συμπεριφορά  τους, πήραν και τα ονόματά τους.

ΥΠΟΛEΙΠΟΜΕΝΑ  –  ΚΥΡΙΑΡΧΑ

ΥΠΟΛΟΙΠΟΜΕΝΑ

Γονιδιακά Χαρακτηριστικά:  Εκφραση  υποχωρητική, ανεξάρτητη ( μη συνδεόμενη με το φύλο) .

Δράση της μετάλλαξης: Το γονίδιο του υποτελούς λευκού δρα κατασταλτικά στην  αφομοίωση των καροτενοειδών που προσλαμβάνει το πουλί  μέσω της διατροφής του.  Ως εκ τούτου, ένα λευκό υπολειπόμενο, είναι ένα πουλί χωρίς λιπόχρωμα.

Το δέρμα του είναι ροζ-μώβ, στο χρώμα των αιμοφόρων αγγείων, που διέρχονται κάτω από αυτό.Το υπάρχον πιθανά λίπος του, δεν χρωματίζεται ( Λευκό ).

-Η διασταύρωση δυο ατόμων της μετάλλαξης ,  αποδίδει 100% καθαρά Λευκά Υπολειπόμενα.

-Ενδεικνυόμενη διασταύρωση επίσης είναι αυτή με τα κίτρινου παράγοντα λιποχρωμικά που ανήκουν στις κατηγορίες πτερώματος έντονο (ή χιονέ ;). Προσοχή ιδιαίτερη πρέπει να δίδεται στον τομέα πτέρωμα, μιας και η δομή του φτερού έχει σχέση με την εμφάνιση του λευκού, καθώς  επηρεάζει άμεσα, τον τρόπο με τον οποίον ανακλάται το φώς.

ΚΥΡΙΑΡΧΑ

Γονιδιακά χαρακτηριστικά: Εκφραση κυρίαρχη, ανεξάρτητη (μη συνδεόμενη με το φύλο) , και  σε διαφορετικό γενετικό τόπο (locus) από το υπολειπόμενο λευκό.

Δράση: Το γονίδιο του Κυρίαρχου λευκού δεν δρά επι της μεταβολικής διαδικασίας των καροτενοειδών  και έτσι δεν αναστέλει την παραγωγή των χρωστικών.    Απλά , περιορίζει την  διανομή τους στο πτέρωμα σχεδόν εξ’ όλοκλήρου , πλήν των 3ων-4ων  αρχικών κινητηρίων.  Λίπος υποκίτρινο. Θεωρείται οτι βρίσκεται πάντα σε ετεροζυγωτή μορφή . Σε αντίθετη περίπτωση (ομοζυγωτίας) ο παράγον είναι θανατηφόρος και μάλιστα  πρίν την εκκόλαψη των εμβρύων. Ενδεικνυόμενη διασταύρωση είναι αυτή με τα κίτρινου παράγοντα λιποχρωμικά που ανήκουν στις κατηγορίες πτερώματος έντονο ή χιονέ.

–Η διασταύρωση  Λευκού Κυρίαρχου  Χ  Κίτρινου αποδίδει 50% Κίτρινα – 50% Λευκά Κυρίαρχα   -Η διασταύρωση δυό Λευκών Κυρίαρχων  αποδίδει 25% Κίτρινα-50% Λευκά Κυρίαρχα-25%  Λευκά διπλού παράγοντα Ομοζυγωτά – (Lethal factor) .  Να  αποφεύγεται.

 

 

ΚΟΚΚΙΝΑ  ΛΙΠΟΧΡΩΜΙΚΑ

Οι γεννετικές πληροφορίες που ελέγχουν την παραγωγή του κόκκινου χρώματος δεν προέκυψαν απο μια τυχαία μετάλλαξη κάποιων γονιδίων, αλλά απο την διαφοροποίηση της λειτουργίας τους, μετά απ’την δημιουργία και την συνεχή βελτίωση γόνιμων υβριδίων απο την σύζευξη  των καναρινιών με τον κόκκινο σπίνο της Βενεζουέλλας.

–Νεότερες  επιστημονικές έρευνες  μας αποκαλύπτουν το ιδιαίτερα πολύπλοκο ΠΩΣ και ΓΙΑΤΙ του κόκκινου λιποχρώματος και  της παρουσίαςτου στα καναρίνια μας .

Kατ’ αρχάς η μετατροπή μέρους των καροτενοειδών σε κόκκινο χρώμα εντοπίστηκε οτι οφείλεται όχι σε ένα, αλλά  σε δυο ομάδες γονιδίων.

(πολυπαραγοντική) .

*Οταν και οι δυό παράγοντες, ευρίσκονται σε ομοζυγωτή μορφή, τότε υπάρχει κόκκινη απόχρωση στον φαινότυπο.

*Όταν και οι δύο βρίσκονται σε ετεροζυγωτή,έχουμε μια πορτοκαλί απόχρωση.

*Σε κάθε περίπτωση για την εμφάνιση ενός ικανοποιητικού κόκκινου χρώματος, απαιτείται ομοζυγωτία στον δεύτερο παράγοντα (επιδερμίδα) και τουλάχιστον ένα μεταλλαγμένο αλληλόμορφο (ετεροζυγωτία), στον πρώτο (ένζυμο).

*Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό οτι το κόκκινο και το κίτρινο, δεν ανάγονται σε μεταξύ τους αλληλόμορφα  γονίδια.

-Η συνέπεια του παραπάνω, για τα κόκκινα λιποχρωμικά, σημαίνει ότι η παραγωγή κίτρινου λιποχρώματος σε αυτά, είναι κανονικά ενεργή.

Ο φαινοτυπικά κόκκινος χρωματισμός προκύπτει τελικά απο μια σημαντική διαφοροποίηση, υπέρ των κόκκινων, στην ποσότητα των κατανεμημένων χρωστικών στο πτέρωμα.

ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ  ΙΒΟΥΑΡ

Είναι ένας ιδιαίτερος παράγον που διαφοροποιεί πλήρως τον φαινότυπο ενός Λιποχρωμικού καναρινιού .

Γονιδιακά χαρακτηριστικά. Μετάλλαξη  υπολειπόμενη  συνδεδεμένη με το φύλο ( Φυλοσύνδετη ) .

Δράση. Ως αποτέλεσμα μιας τροποποίησης στην δομή του πτερώματος  το λιπόχρωμα εμφανίζεται αραιωμένο κατα το ήμισυ. Η δράση της μετάλλαξης εκτείνεται ομοιόμορφα, σε όλο το εύρος του πτερώματος, περιλαμβανομένων των φτερών πτήσης και ουράς.

Γεράσιμος Γερολυμάτος   . AL 009